شيعته » . « 1 » گرچه در اين‌جا فرموده در آخر روز ، ولى ممكن است حمل بر اشتباه راوى كرد و در حديث ديگر فرمود : « دو صيحه است يكى در اول شب و يكى در آخر شب دوم ، يكى از آسمان است و يكى از ابليس » . پس مىشود گفت : آن حديث هم كه در آخر شب فرموده همان آخر شب دوم است . خلاصه اين‌كه يا در مقابل نداى اول جبرئيل از شيطان هيچ ندايى نيست و يا در آخر همان شب و يا شب دوم به اسم سفيانى ندا خواهد كرد . چون نداى شيطان بلند شود آنان‌كه اهل باطل باشند به شك افتند و مع ذلك امر بر اهلش روشن است ، چنان‌كه حضرت باقر عليه السّلام فرمود : « امر ما هرگاه تحقيق پيدا كند از اين خورشيد روشن‌تر است ، منادى از آسمان ندا مىكند كه فلان امام است ، ابليس نيز ندا خواهد كرد ، چنان‌كه بر ضدّ پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم در ليلة العقبة ندا كرد » . « 2 » آن شبى بود كه پيامبر در منى نزديك عقبه از اهل مدينه براى خود بيعت گرفت ، شيطان فرياد زد : اى جماعت قريش ، محمد از اهل مدينه بيعت مىگيرد . و از حضرت صادق عليه السّلام نيز مانند اين روايت شده « 3 » و در حديثى راوى به حضرت صادق عليه السّلام عرض كرد : پس كه راستگو را از دروغگو مىشناسد ؟ فرمود : « آنان‌كه اين روايات را روايت مىكنند پيش از آن‌كه واقع شود و مىگويند چنين امرى واقع خواهد شد و مىدانند كه ايشان بر حق و راستگويند » . « 4 » در حديث ديگر فرمود : « مىشناسد صادق را از كاذب كسى كه پيش از وقوعش شنيده است » . « 5 »

--> ( 1 ) - كمال الدين 2 / 652 ح 14 ؛ بحار 52 / 206 ح 40 . ( 2 ) - منتخب الاثر 545 ح 3 ؛ بحار 52 / 204 ح 31 . ( 3 ) - غيبت نعمانى 177 ؛ بحار 52 / 295 ح 47 . ( 4 ) - اثباة الهداة 3 / 737 ح 104 ؛ غيبت نعمانى 177 . ( 5 ) - غيبت نعمانى 177 ؛ بحار 52 / 295 ح 49 .